Agenda

Nieuwsbrief

Publicaties

Contact

Leden

Donateurs

Mededelingen

Kwesties

Log in

Subgroep Ecologie en Ethiek

De subgroep Ecologie en Ethiek exploreert de ethische aspecten van ecologisch handelen. Uitgangspunt is een praktische situatie waarbij voor en tegen wordt geëvalueerd vanuit beide gezichtspunten. De subgroep vergadert ad hoc, dat wil zeggen dat er per onderwerp één of meer vergaderingen aan gewijd worden. In een onder de WEW leden gehouden enquête kwamen een aantal te bespreken onderwerpen naar voren waaronder herintroducties, biomanipulatie en exoten.

Voor nadere informatie over de subgroep en haar activiteiten kunt u zich wenden tot de contactpersoon 

Studiedag:

Tweede studiedag muskusratten

Presentaties en discussie over de zeven LCCM onderzoeksrapporten

Na een korte inleiding door Lowie van Liere van de subgroep Ecologie en Ethiek volgden twee lezingen waarin Margreet van Willegen (LCCM) en Harm Niesen (De Faunabescherming) de rapporten en aanbevelingen samenvatten. Omdat dit grotendeels is verwoord in de rondgezonden stukken is hiervan geen volledig verslag van gemaakt.

De zeven rapporten samenvattend concludeert Margreet van Willegen dat de veiligheid afneemt bij graverij door muskusratten; dat er vooralsnog geen alternatieve strategie beschikbaar is voor de huidige bestrijding en dat veldproeven nodig zijn voor studie naar kansrijke alternatieven zoals:"objectbestrijding" en "bestrijding winter en voorjaar". Preventieve maatregelen bieden geen voldoende zekerheid, eventueel kunnen verschillende maatregelen gecombineerd worden met bestrijden. Wijziging in de organisatiestructuur is gewenst, bestrijding dient ondergebracht te worden bij waterschappen. Normering ten behoeve van planning ontwikkelen is wenselijk en haalbaar. Modelbenadering is de eerste stap bij onderzoek naar een situatie waarin niet wordt bestreden. De conclusies zijn 'vertaald' in een aantal bestuurlijke aanbevelingen.

Volgens Harm Niesen is de kern van zijn betoog dat bestrijding alleen iets aan symptomen kan doen. Het biedt geen echte oplossing en moet eeuwig worden volgehouden. En dus de minst wenselijke oplossing. Dat er feitelijk altijd een structurele oplossing is. Misschien landschappelijk minder fraai of eenmalig duur. Maar als er werkelijk sprake is van een groot gevaar, kan dat niet van doorslaggevend belang zijn. En overal waar dat niet het geval is, bestaat er geen gegronde reden voor bestrijding.

Lowie van Liere hield een korte presentatie van nieuwe statistische berekeningen op een paar belangrijke grafieken uit één van de rapporten. Tussen het aantal muskusrattenvangsten per uur en de oeverschade per kilometer is onterecht voor een logaritmische functie aangenomen, mede doordat punten met de waarde 0 (geen schade) zijn weggelaten.

Na de pauze volgde een geanimeerde discussie. De belangrijkste conclusies daaruit waren:

Eerdere studiedagen:

Muskusrattenbestrijding; over veiligheid, schade, kosten, baten en dierenwelzijn

Op 6 maart 2007 organiseerde 'Ecologie en Ethiek' samen met 'Exoten' een studiemiddag over de muskusrat in Nederland. Een heterogeen gezelschap van dertig belangstellenden luisterden naar drie presentaties en discussieerden erover. De helft daarvan bestond uit WEW leden. Daarnaast waren en vertegenwoordigers van de LCCM (Landelijke Coördinatie Commissie Muskusrattenbestrijding), De Faunabescherming, De Dierenbescherming en Bont voor Dieren. Ook waren er een aantal geïnteresseerde muskusrattenbestrijders en enige niet-WEW leden van provincies, ingenieursbureaus en het Ministerie voor LNV aanwezig. Henk Hoogenboom (WUR en voorzitter van de WEW) opende met een presentatie over de ecologie van zoogdier exoten in Nederland. De landelijke coördinator van de LCCM Jan Gronouwe vervolgde met: Muskusrattenbestrijding in Nederland, nut of noodzaak. Tegenstand werd geboden door Harm Niesen van De Faunabescherming: Muskusrattenbestrijding: bedreiging of hetze? Na de lezingen volgde een geanimeerde discussie. Belangrijkste conclusies:

De vergadering is het er unaniem over eens dat experimenteel populatiedynamisch onderzoek zo snel mogelijk gestart moet worden.
Reden: Er is een volledige onbekendheid wat de gevolgen voor de populatie zullen zijn wanneer met bestrijding gestopt zou worden. De populatie kan in eerste instantie groeien, maar daarna ook kleiner worden.

Tijdstippen van peilbeheer en muskusrattenbestrijding zouden op elkaar afgestemd moeten worden, dat kan bijvangsten voorkomen.
Reden: Hoe zorgvuldig je de val ook zet, wanneer het gemaal aan gaat en het peil daalt, dan vergroot je de kans op bijvangst. Door het afstemmen van het peilbeheer met de muskusrattenbestrijders valt winst te behalen. Dit is nooit onderzocht!

De herintroductie van de otter in Nederland

Samen met de werkgroep Zoogdierbescherming van de VZZ werd op 9 april 2003 een workshop georganiseerd over de herintroductie van de otter in Nederland (zie programma). Middels vier lezingen informeerden we elkaar over de herintroductie, die inmiddels in 2002 had plaatsgevonden (zie verslag eerste workhop). Voor de aanvang van de lezingen en naar afloop van de discussie hebben we de mening van de aanwezigen vastgelegd via 'voting by feet'. De bijdrage van Bram van Liere is als artikel verschenen in het IUCN Otter Specialist Bulletin.

Tweede bijeenkomst

Bij de aankondiging van de tweede workshop maakten we de deelnemers bekend met een artikel dat net daarvoor in Lutra was verschenen (Hof, Pieter van 't & Frank van Langevelde, 2004. Reintroduction of the otter (Lutra lutra) in the Netherlands meets international guidelines. Lutra 47, 127-132) en onze globale kritiek daarop; zie verslag tweede workshop pagina 3. Het artikel is niet op Internet gepubliceerd. De redactie van Lutra heeft ons daarop uitgenodigd op dit artikel te reageren. Dat hebben we gedaan: (Liere, Bram E. van & Lowie E. van Liere, 2005. Reintroduction of the otter (Lutra lutra) in the Netherlands did it really meet international guidelines? Lutra 48, 131-134).In dezelfde uitgave van Lutra vinden we een weerwoord van Hof, Pieter van 't & Frank van Langevelde, 2005. Reintroduction of the otter in the Netherlands: implementation of international guidelines in the pre-release phase. Lutra 48, 135-137 Dat is gepubliceerd zonder ons daarvan van te voren op de hoogte te stellen. Een reactie van ons vond de redactie van Lutra niet nodig. Merk op dat de auteurs de titel hebben gewijzigd ten opzichte van hun eerste artikel. Zij schreven nu pas dat zij zich uitsluitend op de planfase en een klein gebied hadden gericht. Een weinig zinvolle analyse in het stadium waarin de herintroductie zich op het moment van schrijven bevond. Daarnaast berichten auteurs dat bepaalde passages onze mening zouden zijn, terwijl ze (geciteerd) waren overgenomen uit de IUCN richtlijnen. Het antwoord gaat niet of nauwelijks in op onze inhoudelijke argumenten m.b.t. waterkwaliteit en verkeersdrukte, waarover al in die planfase wetenschappelijke artikelen waren gepubliceerd. Wij hebben de redactie van Lutra gemeld dat we de gang van zaken van publicatie en weerwoord laakbaar vinden, een wetenschappelijk tijdschrift onwaardig. Eén zaak blijft als een paal boven water: Bij de herintroductie van de otter in Nederland is niet voldaan aan de IUCN richtlijnen.

De herintroductie van de otter in Nederland met Argusogen bekeken.

Otter spotten

HP/DE Tijd 25 april 2008 p. 52-55
In het artikel 'Otter spotten' staat o,a.: 'Er is ook kritiek van ethici, die van mening zijn dat de otter niet om herintroductie heeft gevraagd. Deze ethici hebben een te romantische voorstelling van zaken, zegt Hugh Jansman van onderzoeksinstituut Alterra, dat als wetenschappelijk partner is verbonden aan het otterproject. "Het leven van wilde dieren is ook allesbehalve romantisch. Het is elke dag een gevecht van leven op dood".' Toch maar eens Hugh gemaild. Dat had hij zeker zo niet gezegd. Die romantische voorstelling van zaken hebben veel mensen, en de journalist had een paar opmerkingen van hem even te dicht bij elkaar gebracht. Zonder brononderzoek, of hoor en wederhoor. Type op Google 'otter' en 'ethiek' en je komt direct bij de subgroep. Maar het staat er wel! Toch maar gereageerd.

HP/De Tijd van 16 mei 2008 p. 6
'In 'Otter spotten' (HP/De Tijd van 25 april 2008) bekritiseert Hugh Jansman van Alterra op p. 54 ethici, die een te romantische voorstelling van zaken over de natuur hebben wat otters betreft: 'Het leven van wilde dieren is allesbehalve romantisch. Het is elke dag een gevecht op leven en dood'. Jammer dat hij niet op de hoogte is van wat 'die ethici' daarover hebben geschreven: 'Ook de otter moest meedoen. Van een schuwe moorddadige rover werd hij omgeturnd in een sympathiek, speels dier met menselijke trekjes, dat waakt over ons zoete water' (Kennis en Methode 18, 222-249, 1994; Argus 33 (1) 8-12, 2008). Het waren juist diegenen, die de otter wilden herintroduceren, waaronder medewerkers van Alterra, die om draagvlak te krijgen voor hun project, de zaak omdraaiden en romantiseerden. Lowie van Liere, Subgroep Ecologie en Ethiek van de Werkgroep Ecologisch Waterbeheer'.

HP/DE Tijd 25 april 2008 p. 52-55 revisited
Citaat: 'Maar inmiddels gaat het (nog steeds volgens HP/De Tijd) crescendo met de Nederlandse otter. Er worden volop jongen geboren; volgens een aan het otterproject verbonden wetenschapper 'groeit de populatie harder dan dat er worden overreden''. Wat zeggen de IUCN Guidelines daarover: ''Identification and elimination, or reduction to a sufficient level, of previous causes of decline' Voldeed Nederland aan de IUCN Guideline? Zie ons artikel in Lutra. Minstens 33 otters werden er gevangen, 5 overleefden de vangst niet. 16 wildgevangen otters zijn uitgezet in NW Overijssel. Samen met 15 tamme otters zijn er in totaal 31 otters uitgezet. Dood 41 (minstens 26 werden doodgereden in het verkeer, 1 daarvan zelfs vlak bij Osnabrück). 7 hebben het gebied vrij snel al verlaten en waren opgegeven voor de populatie, 1 daarvan werd in 2008 teruggevonden bij Doesburg, volgens spraintonderzoek zijn er nog twee nakomelingen van haar bij Doesburg aanwezig. Er zijn nu 50 otters aanwezig binnen het uitzetgebied. Zie ook ons artikel in Argus, wat we hier voor een deel hebben geactualiseerd (tot juni 2009).

Herintroductie van de otter in het Groene Hart